LAV PIVO | DRUŠTVO ZA ZAŠTITU I PROUČAVANJE PTICA SRBIJE
Orao Krstas

Orao krstaš

Orao krstaš  (Aquila heliaca) je moćna ptica nizijskih predela, sa krupnim očima savršene građe. Ima duga i široka krila sa rasponom od 190 do 210 cm.

Parovi orla krstaša su se u brdskim i planinskim područjima počeli pojavljivati u 19. i naročito 20. veku kada se značajno povećala gustina naseljenosti nizijskih staništa od strane ljudi, uz pojačano proganjanje i uznemiravanje ptica. Mnogi parovi su se tada preselili u teže dostupna šumovita područja na većim nadmorskim visinama, ali se u 21. veku ponovo uočava trend njihovog naseljavanja napuštenih delova ravnica i istovremeno postepenog nestajanja u brdima.

Orao krstaš je jedna od najugroženijih ptica grabljivica u Srbiji, kojoj kao gnezdarici preti neposredna opasnost od izumiranja. Brojnost u Srbiji tokom 21. veka nije prelazila 3-4 para, da bi tokom 2017. godine preostao samo jedan par na gnežđenju, na severu Banata.

Poslednje pouzdano savremeno gnezdilište nalazilo se tokom prethodne dve decenije na Fruškoj gori, odakle je nestao u 2015. godini. Utvrđene su samo 2-3 sigurne gnezdilišne teritorije sa prisutnim odraslim pticama, ali sa izuzetno niskim reproduktivnim potencijalom. To je je bila alarmantna činjenica koja upozoravala da će orao krstaš vrlo brzo biti izumrla vrsta u fauni Vojvodine/Srbije ukoliko se hitno ne preduzmu neophodne mere aktivne zaštite. I pored stroge zaštite mesta gde su bila prisutna gnezda, revitalizacije pašnjaka gde su se ptice hranile, izgradnje namenskog hranilišta, kao i vođenja kampanja za smanjenje trovanja i nelegalnog ubijanja, brojnost i areal orla krstaša su se neprekidno smanjivali, posebno na Fruškoj gori, a pre toga i u Deliblatskoj peščari, na dva do tada glavna gnezdilišta u državi.

Glavni negativni faktori za ovu vrstu su uništavanje/nestajanje otvorenih staništa za ishranu kroz šumske radove (zasađivanje stepa i pašnjaka kulturama borova i bagrema i zabrana/zamiranje tradicionalne ispaše i košenja), zatim poljoprivredne radove (preoravanje stepe i pašnjaka, podizanje voćnjaka i vinograda), kao i proganjanje, uznemiravanje i trovanje hemijskim preparatima koji se koriste u poljoprivredi. Zbog svega navedenog sve je manje dostupnog plena kojim se krstaši najčešće hrane (tekunica, zec, fazan, gačac).

Na obešumljenim ravničarskim poljoprivrednim površinama gotovo da su nestala visoka stabla pogodna za izgradnju gnezda, pogotovo ona koja su udaljena od naselja i saobraćajnica. Mladi orlovi povremeno stradaju tokom svojim migratornih pomeranja na srednjenaponskim dalekovodima, od strujnog udara (elektrokucija), a odrasli u široj zoni svojih gnezdilišta. Oluje povremeno ruše gnezda i čitava stabla sa aktivnim gnezdima. 

Gnežđenje na ravničarskim poljoprivrednim površinama podrazumeva stalno prisustvo ratara i mehanizacije, lovaca, pecaroša i drugih korisnika prostora, što dodatno pojačava uznemiravanje u periodu reprodukcije.


<< Nazad
Orao krstaš Orao krstaš
© Copyright - Carlsberg Srbija, 2019 - All Rights Reserved